CZYNNOŚCI CIAŁA LUDZKIEGO
Tkanki, układy ciała
Tkanki, z których zbudowane jest ciało, składają się z niezliczonej liczby komórek — mikroskopijnej wielkości drobin żywego białka. W zależności od umiejscowienia i przeznaczenia komórki mają różne kształty - kuliste, płaskie, okrągłe, walcowate itp. Zespół komórek o podobnych kształtach tworzy określoną tkankę ciała.
Organizm człowieka składa się z tkanek: nabłonkowej, łącznej, mięśniowej i nerwowej (rys. 1) oraz krwi.
Tkanka nabłonkowa zbudowana jest ze ściśle do siebie przylegających komórek, które układają się w jednej lub wielu warstwach. Nabłonek pokrywa powierzchnię skóry oraz wyścieła przewody układu oddechowego i pokarmowego (tworzy też gruczoły).
Tkanka łączna ma kilka odmian — wiotką,
rzęstną (rys. 1a), kostną (rys. 1 b) i inne.
tworzy osłony narządów, zbita
ęzadeł, ścięgien i powięzi,
zy m.in. chrząstki po-
Tkanka mięśniowa zbudowana jest z kurczliwych włókien tworzących mięśnie (gładkie i prążkowane) kurczące się zależnie i niezależnie od naszej woli. Mięśnie gładkie umiejscowione są w ścianach przewodów poszczególnych narządów i działają niezależnie od naszej woli. Mięśnie poprzecznie prążkowane szkieletowe przyczepione są za pośrednictwem ścięgien do kośćca i zależne są od naszej woli, tzn. możemy wywołać ich skurcz, a zatem i ruch odpowiednią częścią ciała. Wyjątek stanowi mięsień serca, który zbudowany jest także z włókien poprzecznie prążkowanych, ale działa niezależnie od naszej woli.
Tkanka nerwowa zbudowana jest z komórek różnego kształtu, zawierających wypustki, przewodzące bodźce nerwowe zarówno od, jak i do komórek (dendryty i neuryty).
Osobny rodzaj tkanki stanowi krew (pochodna tkanki łącznej). Składa się ona z płynnego osocza oraz składników upostaciowanych - krwinek. Krwinki czerwone — erytrocyty, zawierające barwnik zwany hemoglobiną, mający zdolność łączenia się z tlenem i dwutlenkiem,węgla, krwinki białe - leukocyty, decydujące o zdolnościach obronnych organizmu oraz płytki krwi, od których uzależnione jest krzepnięcie, a tym samym tamowanie krwotoków. •
Z wymienionych uprzednio tkanek zbudowane są narządy ciała przeznaczone do wykonywania rozmaitych czynności, w tym czynności o podstawowym znaczeniu dla życia orga-
nizmu. Wiele skomplikowanych czynności ciała wymaga jednoczesnego angażowania się kilku narządów. W takich przypadkach mówimy o układzie. Istnieją następujące układy:
szkieletowy,
mięśniowy,
trawienny,
oddechowy,
krążenia,
moczowo-płciowy,
nerwowy,
wydzielania wewnętrznego,
zmysłów,
skóra.