Truciznami nazywamy substancje, które po wchłonięciu przez organizm rozchodzą się wraz z krwią po całym ciele, uszkadzając ważne dla życia narządy lub hamując przebieg podstawowych procesów fizjologicznych, np. oddychania. Trucizny mogą wnikać do organizmu różnymi drogami - przez płuca, przewód pokarmowy, skórę lub błony śluzowe. Możliwości zet­ knięcia się z trucizną są niezwykle różnorod­ ne, a bardzo wiele substancji może działać szkodliwie na organizm człowieka. W zależ­ ności od rodzaju trucizny, od sposobu jej działania i dróg wnikania do organizmu, roz­ różnia się różne rodzaje zatruć: - zatrucie substancjami chemicznymi (m.in. lekami), zatrucia pokarmowe, zatrucia gazem świetlnym, spalinami, cza­ dem, tlenkiem węgla itp. Zarówno sposoby zapobiegania zatruciom, jak i rodzaje udzielania pierwszej pomocy bardzo się różnią. Ratowanie zatrutego, ze względu na różno­ rodność substancji trujących, a także na po­ ważne zaburzenia w funkcjonowaniu orga- nizmu, zawsze wymaga interwencji lekarza. Pomoc osób z otoczenia w ratowaniu zatru­ tego jest niesłychanie ważna, gdyż ich obser­ wacje i spostrzeżenia mogą często ułatwić ustalenie, jaki środek spowodował zatrucie. Informacje te są bardzo istotne, bo umożli­wiają po przewiezieniu chorego do szpitala zastosowanie odpowiedniej odtrutki, co cza­sami jest równoznaczne z możliwością urato­wania życia. Jeśli jednak czas oczekiwania na lekarza prze­ dłuża się, a chory zatruł się przyjmując tru­ciznę doustnie (zatrucie najczęstsze) i jest przytomny, należy podjąć próbę usunięcia tru­cizny z ustroju. W tym celu trzeba zastosować tzw. pośrednie płukanie żołądka, polegające na zmuszaniu chorego do wypicia dużych ilości płynów: zwykłej wody, mleka, herbaty itp., a następnie wywołania wymiotów. Wymioty wywołuje się drażniąc' tylną ścianę gardła palcem lub piórkiem. W pierwszym przypadku drażnienie wywołuje sam chory, w drugim ratownik. Wymioty pobudza podawanie do wypicia płynów niesmacznych - np. wody z mydłem, rycyny itp. Ten sposób „płu­ kania" należy stosować kilkanaście razy, a~ do przybycia lekarza. Akcję przerywa się natychmiast, jeśli u chorego wystąpi sta' zamroczenia lub gdy chory traci przytomność. Płukanie żołądka jest przeciwwskazane u osób nieprzytomnych, gdyż grozi im uduszeniem. Chorych nieprzytomnych należy jedynie uło­żyć na boku, w tzw. pozycji bezpiecznej i czekać na lekarza.