Poza chorobami zakaźnymi, które ze względów epidemiologicz­nych zaliczamy do chorób naglących, istnieje szereg chorób go­rączkowych również o charakterze zakaźnym, które jednak nie są objęte ustawą o zwalczaniu chorób zakaźnych, a chorzy nie muszą być hospitalizowani ani izolowani, a które również mogą powodować bóle brzucha. Zdarza się to w przebiegu anginy, grypy, a szczególnie odry. Odra z tego względu zasługuje również na uwagę, że powiększenie węzłów chłonnych krezkowych może symulować zapalenie otrzewnej. Natomiast ostrożności wy­maga właściwa interpretacja tych stanów, w których powodem obecności krwi w stolcu jest przedostawanie się jej z górnych od­cinków dróg oddechowych, a mianowicie przy krwawieniu z nosa, które ma nieraz charakter utajony. Wspominaliśmy już o tej moż­liwości przy omawianiu krwawień w przebiegu skaz krwotocznych. Choroby infekcyjne w pierwszym okresie mogą powodować po­dobne krwawienia, ale również te ostatnie mogą mieć miejsce przy rozszerzeniu naczyń przegrody nosowej. Wówczas mogą się zjawić smoliste stolce, a nawet krwawe wymioty. Toteż dokładne obejrzenie nosa, jamy nosowo-gardłowej — ewentualnie przez konsultanta laryngologa — jest konieczne. U niemowląt te same trudności rozpoznawcze mogą powstać wtedy, gdy dziecko połyka krew z nadżerek brodawki. Toteż, szczególnie jeśli chodzi o niemowlę, z braku innych objawów cho­robowych obecność krwi w stolcu lub krwawe wymioty każą le­karzowi dokładnie obejrzeć brodawkę karmicielki. Kolka pępkowa. Do niedawna zbyt często była rozpoznawana wyłącznie jako zjawisko czynnościowe, a to ze względu na nie-potwierdzenie operacyjne rozpoznanego zapalenia wyrostka. Oka­zało to się jednak niesłuszne w większości przypadków. Klinicznie mamy do czynienia z nawracającymi mniej lub bardziej silnymi bólami brzucha. Często kryją się tutaj zmiany organiczne, jak: przewlekły wrzód żołądka i dwunastnicy, nie dostrzeżone zmiany w drogach moczowych, coecum mobile, zakażenie lambliami, asca-rydami, a szczególnie często mamy do czynienia z niedawno wy­odrębnioną jednostką chorobową ileitis terminalis catarrhalis (do­brotliwa postać w przeciwstawieniu do choroby Crohna — ileitis re-gionalis). Następuje obrzmienie blaszek Peyera w końcowym od­cinku ileum. Występują nagłe bóle, które często powtarzają się, mdłości, wymioty. Obecność charakterystycznych bólów w prawej dolnej części brzucha wraz z typowym obrazem rtg (obraz kamien­nego bruku) pozwalają na rozpoznanie. Niewątpliwie jednak zda­rzają się i dolegliwości czysto czynnościowe o genezie wegetatyw­nej. Jednakże to ostatnie rozpoznanie wolno postawić dopiero po wyłączeniu klinicznym innych organicznych przyczyn, a szczegól­nie stanów naglących. Spostrzeżenie. Dziewczynka 14-letnia, od wielu lat bóle brzucha, z tego powodu wielokrotnie hospitalizowana. Usunięto wyrostek. W klinice rozpoznano ileitis terminalis na podstawie ty­powego obrazu radiologicznego. Leczona preparatami kory nad­nerczy z poprawą. Choroba Feera (acrodynia). Ze względu na będącą u podłoża tej choroby dysfunkcję układu wegetatywnego występują nieraz, głównie u małych dzieci, silne bóle brzucha. Jednakże inne obja­wy tej choroby, jak wypadanie włosów, czerwone powierzchnie dłoni, pocenie się dziecka, zmiany w usposobieniu, wszystkie obec­ne już w okresie wystąpienia bólów brzucha, chronią przed nie­właściwym rozpoznaniem. 2